Bir neçə bağlantı

 Vitten hipotezi yazısında Modullar fəzasından söz açmışdım. Modullar fəzasına aid “Topology and geometry of the moduli space of curves” adlı səhifə tapmışam. Səhifədə modullar fəzasına aid terminlər lüğəti var ki, öncəki yazımda istifadə edilən terminlərin anlamını oxumaq olar.

Təzəlikcə J.Thomas və əməkdaşları Spinlərə görə anomal paylanmaya rast gəliblər ki, bu effekt nəzəri olaraq izah oluna bilmir. Burada baxmaq olar http://www.physorg.com/news143374744.html

Və riyazi fizikanın həll olunmamış məsələlərinə aid sayt http://www.math.princeton.edu/~aizenman/OpenProblems.iamp/

Matematik dünyası dərgisinə yardım

Türkiyədə “Matematik dünyası” adlı elmi-kütləvi dərgi yayımlanır. Çox dəyərli, gərəkli bir dərgidir. Nəşrlə bağlı və ümumiyyətlə maddi tərəfdən problemləri var. Hər kəsi dərgiyə dəstək verməyə çağırıram. Dərgini saytından elektron kart vasitəsi ilə xərcini ödəyərək əldə etmək olur.

Dərginin baş redaktoru Ali Nesinin müraciəti:

Vitten hipotezi

Bu həftə Müstəqil Moskva Universitetində (NMU) “Funksional analiz” məşğələsində Kazaryan’ın “Vitten (Witten) hipotezinin cəbri-həndəsi isbatı”nı dinlədim. Demək olar heç nə başa düşmədim, düşdüklərim isə bunlardır:

Belə bir obyektlər var : Modullar fəzası (təsəvvür etmək çətindir, p.s. modul’lara aidiyyatı yoxdur) . Dörd alimin adı ilə bağlı ELSV düsturu var ki, Hurvits ədədlərinin (saylarının) bu modullar fəzasından olan çoxobrazlılıq (məlum oldu ki, əslində heç çoxobrazlılıq da deyil) ilə əlaqəsini verir. Hurvirs ədədləri haqqında yaxınlarda yazacam. Bu ELSV bərabərliyində bir sıra dəyişən dəyişiklikləri etməklə həll tapılır ki, Vitten bu həllin Korteveq-de Friz tənliyinin həlli olduğunu söyləyir. (Korteveq-de Friz tənliyi xüsusi differensiallarda olan diferensial tənlikdir, yaxınlarda bu tənlik haqqında da yazaram).

Ən maraqlısı budur ki, bu qədər fərqli obyektlər necə də əlaqəlidirlər. Yadımdadır, Arnoldun kitabının sonunda Laks cütləri üçün tənliyin Korteveqa-de Friz tənliyi ilə əlaqəli olması (eyni şeydirlər) çox qəribə gəlmişdi, bu dəfə də danışılanlar qulağa çox xoş və maraqlı gəldi, amma həzm etmək çətindir.

Maraqlananlar üçün bir neçə bağlantı:

Qeyri-xətti söhbət – I

Qeyri-xətti sistemlərin dolğun ümumi nəzəriyyəsini yaratmaq mümkün deyil
Con fon Neyman

Dahi riyaziyyatçı səhv deyib…

Mövzunun nədən ibarət olduğunu anlamaq üçün açar sözləri yazmaq tələb olunarsa, ilk 3 açar söz olaraq “katastroflar nəzəriyyəsi”, “bifurkasiyalar”, “qeyri-xətti sistemlər (fizika)” terminlərini yazmaq olar.

İlkin yazılar bir qədər mürəkkəb olacaq və bir neçə fiziki sistemləri (xüsusilə, rəqqasların timsalında) araşdıracağıq. Belə başlanğıc ümumi təsəvvürün yaranması üçün az faydalı olsa da, “predmet”in nədən ibarət olduğunu və nə ilə məşğul olacağımızı yaxşı nümayiş etdirəcək.

Nəzəri fizikadan kurs-intensiv — Birinci yazı

Nəzəri fizikadan kurs-intensiv — Sıfırıncı yazı

Nəzəri fizikadana kurs-intensiv başlıqlı yazılarda Nəzəri fizikanın Klassik mexanika kursundan Kvant sahə nəzəriyəsinə kimi müəyyən maraqlı və mühüm mövzulara toxunacağam.

Nəzəri fizika ilə bağlı bu yazılar, sözsüz ki, kursu “normal” səviyyədə öyrənməyə yetmir. Mütləq müvafiq kitab və məqalələri də oxumaq lazımdır.

İndi isə işin texnik tərəfi: yazılardakı düsturları WordPress’ə normal şəkildə yaza bilmədim, bu problemi həll etməyə çalışacam, bilən varsa, SOS. Köməyə planşetim gəldi, amma planşetdə yetərincə yaxşı yaza bilmirəm, təcrübəm azdır, üzrlü hesab edin.

Gələk kitab və məqalələrə. İlk mövzumuz “Ən kiçik təsir prinsipi”dir, müvafiq olaraq Klassik mexanika kitablarına baxmaq lazımdır. Azərbaycan dilində kitab məsələsi bir az problemlidir, ancaq rus, türk və ingilis dilində olan mənbələri göstərəcəm:

- Голдстейн Г. Классическая механика (Глава 2) djvu formatını yüklə
- Ландау Л.Д., Лифшиц Е.М. Механика  djvu formatını yüklə
- Ahmed Yüksel Özemre Klasik Teorik Mekanik (VI Bölüm) pdf formatını yüklə

Klassik mexanikaya aid Arnoldun çox yaxşı monoqrafiyası var. Arxivə təzəlikcə maarifləndirmə məqsədilə qoyulan A Simple Introduction to Particle Physics məqaləsi (məni məhz bu məqalə yazını yazmağa ruhlandırdı və həmin məqalədəki üslubdan istifadə etmişəm) çox maraqlıdır.